kritiken hemeroteka

6.149 kritika

Azken kritikak

« Txatartegirako ipuinak | Maitasun guztiak »

3 Mariak / Arantxa Urretabizkaia / Erein, 2010

Zahartzaroarekiko begirunez Mikel Asurmendi / Irunero, 2011-02

Txuri, Gorri eta Handi: hirurak Maria. Emakumezkoen nola gizonezkoen izena da Maria: Maria Jesus edo Jesus Maria, kasu. Gure gizarte tradizional kristau edo katolikoaren adierazgarri.

3 Mariak nobelaren ezaugarrietakoa eta gure iraganaren adierazle da Maria. Txuri, Gorri eta Handi, berriz, izengoitiak izaki. Gure izatearen —eta tribuaren— adierazleak, gure jendarte hierarkizatuaren deituren ezaugarri.

Horiek idazleak eraiki duen istorioaren ezaugarri bi baino ez dira, hiru pertsonaien bitartez eleberri jostunak eraiki duen mundua. Fikziozkoa da, bistan da. Fikzioa baina, errealitate helezina agertzeko berebizikoa izaten da. Premisa hori kontuan harturik, antzeko lana izaten da jostunarena nola eleberrigilearena.

Betaurrekoak hartu ditut —jostunaren modura— eta hitzezko txatal batzuk josten saiatu naiz:

1. 3 Mariak, nerabezaroa elkarrekin bizi eta osatu zuten hiru pertsonen bilakabidearen lekukotasun bizia da. Pertsonon izaera norberak bizi duen errealitatearen —denboraren eta espazioaren— arabera itxuraldatzen doala.

2. Zahartzaroan sartu berri diren hiru pertsonen istorioa den aldetik, protagonistek iraganaren arrastoak gogoan eta larruan dituztela, hiru nortasunen —osagarriren— bidez laketuko litzaiokeen zahartzaroa islatu du eleberrigileak.

3. Gizarte hierarkizatuaren moldeak apurtu beharra iradoki digu Urretabizkaiak. Zahartzaroa ez dela hilduraren sinonimoa diosku.

4. Izan orok izena dauka. Hitzek badute munta, hots. Modu inplizitu edo esplizitu batez —Txurik Gorriren lengoaiaz egiten duen moduan— Arantxa Urretabizkaiak idazteko molde bat hautatu du kontzienteki.

5. 3. Mariak zahartzaroari begira ondutako iradokizuna da. Ele sotilen aukera egin du —Txuri narratzaileak— idazleak. Ahalik eta elerik errazen eta errealen erabiliz —edo josten—.

6. Kontakizunak tentsio puntu batez egiten du aitzina, misteriozko ehun edo adur batez iraunarazi du jostun egileak: Hiru Mariak Madrilen biltzen diren unera bitarte lehenik, eta enkontru harrez geroztik zabaltzen diren itxaropenek —eta aukerek— eusten diote tentsioari eta misterioari.

7. Literatura hainbat osagaiz ontzen da, osagaiak atontzeko moduak hamaika izaki. Gustuak gustu, 3 Mariak platerak merezi du dastatzea. Edo bestela esanda, probatzea —mustutzea— merezi duen soinekoa duzu.

Azken kritikak

Iazko hezurrak
Unai Elorriaga

Iraitz Urkulo

Hilen logika ezkutua
Jabier Muguruza

Hasier Rekondo

Poesia kaiera
Miguel Hernandez

Igor Estankona

Urari ostutako poemak
Pako Aristi

Mikel Asurmendi

Su zelaiak
Mikel Peruarena Ansa

Alex Gurrutxaga

Odol mamituak
Alaine Agirre

Iraitz Urkulo

Beltzuria
Ixiar Rozas

Hasier Rekondo

Edo zu edo ni
Ixiar Rozas

Aritz Galarraga

Beltzuria
Ixiar Rozas

Mikel Asurmendi

Odol mamituak
Alaine Agirre

Usoa Alberdi Fernandez

Gerratean kazetari
Basarri - Inazio Eizmendi

Alex Gurrutxaga

Beltzuria
Ixiar Rozas

Ibon Egaña

Kapital publikoa
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

After Banksy
Eric Dicharry

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Abendua 2014

Azaroa 2014

Urria 2014

Iraila 2014

Abuztua 2014

Uztaila 2014

Ekaina 2014

Maiatza 2014

Apirila 2014

Martxoa 2014

Otsaila 2014

Urtarrila 2014

Hedabideak

Argia (778)

El Diario Vasco (753)

Berria (721)

El Correo (685)

Egunkaria (505)

Gara (491)

Deia (308)

El País (151)

Irunero (122)

Aizu! (123)

Zeruko Argia (97)

Egin (77)

Hegats (62)

Besterik (1276)